TS – 11 Iskra – polska konstrukcja

Samolot odrzutowy TS-11 Iskra to dwumiejscowa konstrukcja wyprodukowana przez zakłady WSK „PZL Mielec”. Obecnie zakłady należą do spółki z USA. Skrót w nazwie tego modelu pochodzi od nazwiska konstruktora Tadeusza Sołtyka.

Konstrukcja jest ciekawa, dlatego że to pierwszy samolot odrzutowy polskiej konstrukcji i masowej produkcji. To także pierwszy samolot, który od początku do końca został opracowany w Polsce. Na tym modelu trenowali żołnierze Polskich oraz Indyjskich Sił Powietrznych. Model przetrwał próbę czasu i mimo ponad 50 lat od premiery, nadal jest najważniejszym samolotem, na którym szkolą się żołnierze. Iskry pojawiają się często na pokazach lotniczych. Najsłynniejszym zespołem akrobacyjnym lotnictwa używającym tych samolotów są Biało-Czerwone Iskry, stacjonujące w Dęblinie.

Iskra akrobacja

Zdjęcie Marek Ślusarczyk, wikipedia

Historia

Samolot TS-11 powstał w wielu wersjach. Pierwszy lot prototypu miał miejsce w roku 1961, a w roku 1963 Iskra była produkowana w wersji bis A. W stosunku do pierwotnych modeli zwiększono w nich ciąg silnika, co pozwoliło na pobicie rekordów prędkości. Konstrukcja była oceniana pozytywnie z uwagi na łatwość pilotażu. Kolejna zmiana silnika pojawiła się w 1969, kiedy to zaczęto montować silnik o mocy 10.8 kN. Rok 1975 to data podpisania z Indiami umowy o produkcję seryjną modelu TS-11 Iskra bis D. Współpraca trwała przez 12 lat. Samoloty są ciągle ulepszane, w 1992 roku w modelach wojskowych poprawiono awionikę oraz zainstalowano system GPS i wyświetlacze HUD.

800px-TS-11_Iskra_R_RB3

TS-11 Iskra R, zdjęcie Radomil, Wikipedia

Wersje samolotu

Wersja TS-11 bis C posiada aparaty fotograficzne i ma zwiększony zasięg, gdyż wymontowano w niej fotel pasażera i zastąpiono go zbiornikiem paliwa. Ten samolot powstał w ilości 5 sztuk i miał służyć celom rozpoznawczym. Iskra-200 BR także była jednoosobowa, i miała służyć do treningu operacyjnego, nie weszła do powszechnej produkcji. TS-11 R posiada dwa miejsca dla załogi i amerykański radar pogodowy RDS-81. Aby ułatwić nawigację, wyposażono ją w nieskomplikowany system GPS. Obsługą tych urządzeń zajmował się operator siedzący za pilotem. Co ciekawe, Iskry latają także w Stanach Zjednoczonych. Niektóre z samolotów kończyły karierę w służbach wojskowych i były następnie sprzedawane do USA oraz Australii. Zespół akrobacyjny Biało-Czerwone Iskry lata na modelu TS-11 Iskra MR, natomiast w 2008 roku pojawił się TS-11F, który miał demonstrować, w jaki sposób można usprawnić model. Ten ostatni projekt nie wszedł do powszechnej produkcji. Samoloty służące w Indiach wyszły z użycia w 2004 roku. Samoloty można podziwiać także w wielu muzeach wojskowych.

Iskra - Radom 2005

TS-11 Iskra, Radom Air Show 2005, zdjęcie Przemyslaw „Blueshade” Idzkiewicz, Wikipedia

Osiągi samolotu

Samolot osiąga prędkość maksymalną 720 km/h, jego prędkość przelotowa to 600 km/h. Wznosi się z prędkością 14.8 m/s, a maksymalny pułap to jedenaście kilometrów. Na jednym tankowaniu Iskra może przelecieć 1250 km. Poszczególne typy różnią się wyposażeniem oraz wagą, która oscyluje około 2560 kg, natomiast masa startowa to 3840 kg.

Author: Kamil Pisarczyk

Share This Post On
468 ad

1 Comment

  1. iskry biało czerwone są fajne nie raz widziałem na pokazach lotniczyk w Krakowie bo tam mieszkam nie daleko tego muzeum lotnictwa a tez szkoda ze w Krakowie nie można zrobić większego miejsca na więcej tego typów samolotów tez wojskowe żeby można bylo zobaczyć więcej pokazów i więcej imprez tak jak np w radomiu czy w poznaniu czy gdzie indziej gdzie mają więcej miejsca szkoda ze ktos się nie stara zeby krakow był tez w tym dobry i lepszy jak inne miasta zycze aby sie w koncu kiedys udało powiekszyc imprezy i pokazy lotnicze w krakowie wojsko tez by mogło pokazac swoje skarby lotnicze z balic nie daleko jest dolecenie nad muzeum lotniska w krakowie

    Post a Reply

Submit a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *